Chấm dứt nạn tiêu thụ và buôn bán tê tê

Ở Việt Nam, vảy tê tê được xem như một vị thuốc y học cổ truyền trong khi thịt của chúng là “đặc sản” tại các nhà hàng lớn. Tuy nhu cầu tiêu thụ thịt và vảy tê tê đang dần trở thành một vấn đề tại Việt Nam, việc buôn bán hiện nay chủ yếu vẫn nhằm phục vụ nhu cầu tiêu thụ tại thị trường Trung Quốc. Nạn buôn bán và tiêu thụ tê tê đã và đang đẩy chúng vào nhóm các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trên thế giới.

 

 

Các loài tê tê ở Việt Nam

 

Jun9-Te-te-Java

Tê tê vàng (Manis pentadactyla)

(Ảnh: Leanne Clark - Chương trình bảo tồn thú ăn thịt và tê tê)

Tê tê Java (Manis javanica)

(Ảnh: Leanne Clark - Chương trình bảo tồn thú ăn thịt và tê tê)

 

Việt Nam là “quê hương” của tê tê Java (Manis javanica) và tê tê vàng (Manis pentadactyla). Tê tê, còn gọi là “trút”, “xuyên sơn giáp” hay “thú ăn kiến”, có lớp vảy cứng bảo vệ cơ thể. Lưỡi tê tê dính và có thể phóng dài tới 40 cm để ăn kiến hoặc mối. Khi bị đe dọa, tê tê có khả năng cuộn tròn cơ thể lại như một trái bóng. Đáng tiếc, điều này khiến thợ săn dễ dàng bắt tê tê hơn.

 

Cả hai loài tê tê đều được pháp luật bảo vệ ở mức độ cao nhất, nằm trong danh mục bảo vệ của Nghị định 160/2013/NĐ-CP, Nghị định 32/2006/NĐ-CP và nằm trong danh mục bị cấm kinh doanh, buôn bán quốc tế theo quy định của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm (CITES). Theo đó, mọi hành vi săn, bắn, bẫy, tàng trữ, giết mổ, vận chuyển, buôn bán hay quảng cáo tê tê hoặc các sản phẩm làm từ tê tê đều vi phạm pháp luật.  

 


Jun9-Mang-luoi-buon-ban-te-teMạng lưới buôn bán tê tê

 

Tê tê bị săn bắt từ các khu rừng ở Việt Nam và buôn lậu con sống từ Lào, Campuchia vào Việt Nam qua cửa khẩu ở các tỉnh miền Trung như Hà Tĩnh. Thịt tê tê đông lạnh và vảy tê tê thường được vận chuyển trái phép qua đường biển. Gần đây nhất, ENV đã ghi nhận một số vụ vận chuyển tê tê từ châu Phi.

 

Từ năm 2012 đến cuối năm 2014, ENV đã ghi nhận hơn 34,3 tấn tê tê đông lạnh và vảy tê tê bị bắt giữ tại cảng Hải Phòng. Đây cũng là một cảng biển lớn, nơi tê tê thường bị vận chuyển lậu vào Việt Nam trước khi bị đưa lên vùng biên giới phía bắc ở tỉnh Móng Cái bằng đường bộ và bán sang Trung Quốc.

 

Mặc dù, phần lớn tê tê còn sống bị đưa sang thị trường Trung Quốc, một số lượng nhỏ tê tê vẫn được bán cho nhà hàng hoặc hiệu thuốc y học cổ truyền tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành lớn trong cả nước.

   

Những nỗ lực bảo tồn của ENV

 

ENV tập trung vào ba lĩnh vực hoạt động chiến lược nhằm ngăn chặn nạn buôn bán động vật hoang dã (ĐVHD) nói chung và tê tê nói riêng tại Việt Nam.

 

1. Tăng cường thực thi pháp luật
Kể từ năm 2005, ENV đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng nhằm tăng cường thực thi pháp luật và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc ngăn chặn các vi phạm đối với tê tê.

Jun9-Tang-cuong-thuc-thi-phap-luat

 

Tính riêng từ năm 2010 đến nay, Phòng Bảo vệ ĐVHD của ENV đã ghi nhận 377 vụ vi phạm có liên quan đến tê tê, chiếm 5% trong tổng số vi phạm. Trong đó, nhiều trường hợp vi phạm đã được người dân thông báo qua đường dây nóng MIỄN PHÍ về bảo vệ ĐVHD 1800 1522.

 

pangolin confiscated in Binh Dinh Oct 5 2015 pangolin confiscated in Binh Duong Oct 6 2014 FPD-R3
Cá thể tê tê tại một nhà hàng ở tỉnh Bình Định được giải cứu vào ngày 5/10/2014 nhờ thông báo qua Đường dây nóng Hai cá thể tê tê bị nuôi nhốt trong nhà dân tại tỉnh Bình Dương. Nhờ tin báo của cộng đồng, hai cá thể này đã được giải cứu vào tháng 10/2014

 

Từ năm 2013, ENV bắt đầu triển khai chiến dịch khảo sát tập trung và tăng cường thực thi pháp luật để giảm thiểu các vi phạm liên quan đến ĐVHD và các sản phẩm từ chúng trong đó có tê tê. Chiến dịch này được tiến hành tại các nhà hàng, hiệu thuốc y học cổ truyền, quán rượu và một số cơ sở kinh doanh khác tại thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Kết quả cho thấy số lượng vi phạm đã giảm 42% tại các quận trọng điểm ở hai thành phố lớn, trong đó có quận ghi nhận mức giảm thiểu lên đến 77%. Trong thời gian tới, ENV sẽ tiếp tục thực hiện chiến dịch tại nhiều quận khác đồng thời mở rộng hoạt động này đến một số đô thị lớn tại Việt Nam.

 

Trong năm 2015, ENV cũng đang tiến hành chiến dịch tại các hiệu thuốc y học cổ truyền ở 16 tỉnh, thành phố nhằm kêu gọi chủ các cơ sở này tự nguyện từ bỏ việc buôn bán vảy tê tê. Cán bộ của ENV cũng đang điều tra, làm rõ nguồn cung cấp, cách thức hoạt động của mạng lưới tội phạm buôn lậu tê tê trong và qua biên giới Việt Nam.

 

Jun9-Tang-cuong-the-che-chinh-sach-phap-luat

2. Tăng cường thể chế và chính sách pháp luật

ENV đã và đang làm việc với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở Trung ương và địa phương để đảm bảo hệ thống pháp luật hiện hành được áp dụng và thực thi một cách có hiệu quả. Đồng thời, ENV cũng đề xuất sửa đổi một số chính sách và xây dựng những văn bản pháp luật mới nhằm tăng cường công tác bảo vệ tê tê cũng như các loài ĐVHD nguy cấp, quý, hiếm khác.

 

Từ năm 2014, ENV đã có nhiều nỗ lực để đảm bảo các cơ quan thực thi pháp luật tại địa phương tiếp nhận và xử lý các vi phạm liên quan đến tê tê theo đúng quy định sau khi loài này được đưa vào Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ - nhóm loài ĐVHD được bảo vệ cao nhất theo pháp luật Việt Nam. Các nỗ lực của ENV bao gồm ngăn cơ quan chức năng bán đấu giá tê tê bị tịch thu và bảo đảm mọi hành vi buôn bán, vận chuyển tê tê trái phép sẽ bị khởi tố theo đúng quy định mới.

 

3. Giảm thiểu nhu cầu tiêu thụ tê tê

Nhận thấy việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen tiêu thụ là cần thiết để chấm dứt nạn buôn bán tê tê cũng như các sản phẩm của chúng, kể từ năm 2014, ENV đã triển khai chương trình giảm thiểu nhu cầu tập trung vào các khách hàng có nhiều khả năng tiêu thụ tê tê và các sản phẩm làm từ tê tê. Chương trình này bao gồm nhiều hoạt động:

 

Sản xuất và phát sóng phim ngắn truyền thông nhằm phổ biến nguy cơ đe dọa đến loài tê tê và kêu gọi cộng đồng thông báo các vi phạm về tê tê đến đường dây nóng MIỄN PHÍ bảo vệ ĐVHD 1800 1522. Phim ngắn này có sự tham gia của Hoài Anh - Biên tập viên chương trình Thời sự nổi tiếng của Đài truyền hình Việt Nam. Phim ngắn đã được phát sóng trên 86 kênh truyền hình trên cả nước. 

 

 

Ngoài ra, ENV cũng đã phối hợp với 17 Bộ, ban, ngành, trong đó có Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Bộ Giao thông Vận tải và các cơ quan chức năng địa phương trưng bày bảng thông tin truyền thông bảo vệ tê tê tại lối vào các cơ quan. Qua đó, ENV vận động cán bộ, nhân viên các cơ quan nói “KHÔNG” với việc tiêu thụ tê tê và khuyến khích họ thông báo các vi phạm về tê tê tới cơ quan chức năng địa phương hoặc đường dây nóng MIỄN PHÍ bảo vệ ĐVHD 1800 1522.

 

Hãy góp sức ngăn chặn nạn săn bắt, tiêu thụ và buôn bán tê tê bằng cách:

 

  • Không mua bán hoặc tiêu thụ tê tê hoặc vảy tê tê
  • Gọi đến đường dây nóng MIỄN PHÍ bảo vệ ĐVHD 1800 1522 nếu nhìn thấy tê tê hoặc vảy tê tê bị vận chuyển, quảng cáo buôn bán tại Việt Nam
  • Hỗ trợ tài chính cho các chiến dịch bảo vệ tê tê của ENV